นพ. ดุลยณัฐ อรัณยะปาล (หมอปิง)
ผู้อำนวยการศูนย์ศัลยกรรมตกแต่ง • วุฒิบัตรศัลยศาสตร์ตกแต่ง (ศิริราช) • ศูนย์ศัลยกรรมตกแต่งหมอปิง
การรักษามะเร็งเต้านมในวันนี้ไม่ได้มองเพียงการกำจัดโรค แต่ยังมองไปถึงคุณภาพชีวิตหลังการรักษา ภาพลักษณ์ และการกลับมาใช้ชีวิตอย่างมั่นใจ ในผู้ป่วยที่เหมาะสม สิ่งเหล่านี้สามารถวางแผนให้เดินไปพร้อมกันได้
บทนำ — ทำไมการสร้างเต้านมใหม่จึงสำคัญ
เมื่อได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งเต้านม สิ่งแรกที่ผู้ป่วยและครอบครัวมักกังวลคือ "จะรักษาให้หายได้อย่างไร" แต่สำหรับผู้หญิงจำนวนมาก อีกหนึ่งความกังวลที่ลึกไม่แพ้กันคือ "หลังผ่าตัดแล้ว ร่างกายจะเปลี่ยนไปแค่ไหน" "จะยังมั่นใจเหมือนเดิมไหม" และ "จะสูญเสียความเป็นตัวเองไปหรือเปล่า"
ในอดีต ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยรู้สึกเหมือนต้องเลือกเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง ระหว่างการรักษาชีวิตด้วยการผ่าตัดเต้านมออก หรือการยอมรับการเปลี่ยนแปลงของรูปร่างและความรู้สึกต่อร่างกายของตนเอง
ปัจจุบัน ด้วยความก้าวหน้าของการรักษามะเร็งเต้านมและศัลยกรรมตกแต่ง ผู้ป่วยบางรายสามารถวางแผนผ่าตัดรักษามะเร็งเต้านมและสร้างเต้านมใหม่ในการผ่าตัดครั้งเดียว หรือที่เรียกว่า Immediate Breast Reconstruction (IBR) ซึ่งเป็นทางเลือกที่ช่วยให้การรักษาโรคและการฟื้นคืนความมั่นใจเดินไปพร้อมกันได้
การสร้างเต้านมใหม่ไม่ใช่เพียงการ "เสริมความสวยงาม" แต่เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมแบบองค์รวม ที่งานวิจัยทางคลินิกได้บันทึกผลในด้านคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีของผู้ป่วย
การสร้างเต้านมใหม่ทันที คืออะไร?
การสร้างเต้านมใหม่ทันที (Immediate Breast Reconstruction) คือการผ่าตัดสร้างรูปทรงเต้านมขึ้นใหม่ในช่วงเวลาเดียวกับการผ่าตัดเต้านมออกเพื่อรักษามะเร็ง โดยทีมศัลยแพทย์มะเร็งเต้านมจะดูแลการผ่าตัดเอาเนื้อเยื่อมะเร็งออกอย่างเหมาะสม ขณะที่ทีมศัลยแพทย์ตกแต่งจะร่วมวางแผนและสร้างรูปทรงเต้านมใหม่ให้สอดคล้องกับสรีระ ความปลอดภัยทางมะเร็ง และความต้องการของผู้ป่วย
วิธีการสร้างเต้านมใหม่มีได้หลายรูปแบบ เช่น การใช้ถุงเต้านม (Implant-based) การใช้เนื้อเยื่อของผู้ป่วยเอง (Autologous) หรือการใช้เทคนิคผสมผสาน (Hybrid) ขึ้นอยู่กับระยะโรค ตำแหน่งของก้อนมะเร็ง คุณภาพของผิวหนัง แผนการฉายแสงหรือเคมีบำบัด สุขภาพโดยรวม และความคาดหวังของผู้ป่วยแต่ละราย
การทบทวนงานวิจัย Cochrane และ NCCN Guidelines ปัจจุบันสนับสนุนว่า การสร้างเต้านมใหม่ทันทีในผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม ไม่ส่งผลกระทบเชิงลบต่อผลการรักษามะเร็ง เมื่อเทียบกับการผ่าตัดเต้านมออกอย่างเดียว และยังช่วยลดผลกระทบด้านจิตใจและคุณภาพชีวิตได้
ทันที vs ภายหลัง — ทางเลือกของเวลา
การตัดสินใจว่าจะ "สร้างเต้านมใหม่ทันที" หรือ "เลื่อนออกไปก่อน" เป็นการตัดสินใจร่วมกันระหว่างผู้ป่วยและทีมแพทย์ ขึ้นอยู่กับลักษณะของโรค แผนการรักษาเสริม (Adjuvant therapy) และความต้องการของผู้ป่วย
Immediate Reconstruction — สร้างทันที
- ทำพร้อมกับการตัดเต้านม — ในการผ่าตัดครั้งเดียว
- คงสภาพผิวหนังและรูปร่างเต้านมเดิม — ผลลัพธ์ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น
- ลดผลกระทบทางจิตใจ — ผู้ป่วยไม่ต้องผ่านช่วง "ไม่มีเต้านม"
- ลดจำนวนครั้งของการผ่าตัดและการดมยาสลบ
- เหมาะกับ: ผู้ป่วยที่ไม่จำเป็นต้องฉายแสงหลังผ่าตัด หรือมีความเสี่ยงต่ำต่อภาวะแทรกซ้อน
Delayed Reconstruction — เลื่อนออกไป
- ทำหลังการรักษามะเร็งเสร็จ — มักรอ 6 เดือนหลังจบฉายแสง
- หลีกเลี่ยงผลกระทบของการฉายแสงต่อเนื้อเยื่อใหม่
- เหมาะกับผู้ป่วยที่ต้องฉายแสงหลังผ่าตัด — โดยเฉพาะการฉายแสงผนังทรวงอก
- เหมาะกับผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวซับซ้อน — ต้องการเวลาฟื้นตัวจากการรักษามะเร็งก่อน
- เหมาะกับ: ผู้ป่วยที่ต้องการพิจารณาทางเลือกหลังการรักษามะเร็งสิ้นสุด
ทั้งสองทางเลือกเป็นทางเลือกที่ถูกต้อง — ไม่มีคำตอบเดียวที่เหมาะกับทุกคน หัวใจสำคัญคือการประเมินร่วมกันของทีมแพทย์ ก่อนวันผ่าตัด เพื่อให้แผนการรักษามะเร็งและแผนการสร้างเต้านมใหม่สอดคล้องกัน
ประเภทของการผ่าตัดเต้านมออก
การเลือกประเภทของการผ่าตัดเต้านมเป็นการตัดสินใจของทีมศัลยแพทย์มะเร็งเต้านม โดยพิจารณาจากตำแหน่งและขนาดของก้อนมะเร็ง ระยะของโรค และความเสี่ยงทางพันธุกรรม ในผู้ป่วยบางราย แพทย์อาจพิจารณาเทคนิคที่ช่วยสงวนผิวหนังและหัวนมเดิมไว้ได้ ซึ่งส่งผลต่อผลลัพธ์ของการสร้างเต้านมใหม่อย่างมาก
Nipple-Sparing Mastectomy (NSM)
ผ่าตัดเอาเนื้อเยื่อเต้านมออก โดยสงวนผิวหนัง ลานนม และหัวนมเดิมไว้ทั้งหมด ให้ผลลัพธ์ดูเป็นธรรมชาติเมื่อสร้างเต้านมใหม่ — เหมาะกับก้อนมะเร็งที่ห่างจากหัวนม
Skin-Sparing Mastectomy (SSM)
สงวนผิวหนังบริเวณเต้านมไว้ แต่ตัดหัวนมและลานนมออก ใช้ในกรณีที่ก้อนมะเร็งอยู่ใกล้หัวนม จะสร้างหัวนมและลานนมใหม่ภายหลัง
Total Mastectomy (TM)
ผ่าตัดเอาเต้านม ผิวหนังส่วนหนึ่ง และหัวนมออกทั้งหมด ใช้ในกรณีที่มะเร็งอยู่ใกล้ผิวหนังหรือกระจายในเนื้อเยื่อ — การสร้างเต้านมใหม่ใช้เทคนิคที่นำผิวหนังจากที่อื่นมาช่วย
การสงวนหัวนมและผิวหนัง (NSM) งานวิจัยทางคลินิกขนาดใหญ่จากศูนย์ European Institute of Oncology ที่ติดตามผู้ป่วย 1,989 ราย เป็นเวลานานกว่า 10 ปี พบว่าการสงวนหัวนมในผู้ป่วยที่คัดเลือกอย่างเหมาะสมมีความปลอดภัยทางมะเร็งเทียบเคียงกับการตัดหัวนมออก (Galimberti V. et al., 2018)
วิธีการสร้างเต้านมใหม่
การสร้างเต้านมใหม่ทำได้ 3 รูปแบบหลัก โดยศัลยแพทย์ตกแต่งจะเลือกตามคุณภาพของเนื้อเยื่อ ปริมาณเนื้อเยื่อบริเวณท้องหรือหลังที่ใช้ได้ แผนการรักษาเสริม และความต้องการของผู้ป่วย
ถุงเต้านม
ใช้ถุงเต้านมซิลิโคนหรือซาลีนสร้างรูปทรงเต้านม อาจใช้ขั้นเดียว (Direct-to-implant) หรือสองขั้น (Tissue expander + implant) ระยะผ่าตัดและการพักฟื้นสั้นกว่าวิธีอื่น
เนื้อเยื่อตนเอง
ใช้เนื้อเยื่อของผู้ป่วยเอง — มักเป็นไขมันและผิวหนังจากท้องน้อย (DIEP flap) หรือหลัง (Latissimus dorsi flap) ผลลัพธ์นุ่มและเป็นธรรมชาติ ทนต่อการฉายแสงในเชิงคลินิกได้สูงเมื่อเทียบกับถุงเต้านม
เทคนิคผสมผสาน
ใช้ถุงเต้านมร่วมกับเนื้อเยื่อหรือไขมันของผู้ป่วยเอง เพื่อให้ได้รูปทรงและความนุ่มที่ใกล้เคียงธรรมชาติ ในขณะที่ยังควบคุมระยะผ่าตัดได้
การเลือกวิธีไม่ได้ขึ้นกับ "วิธีไหนให้ผลลัพธ์ที่งดงาม" เพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นกับ แผนการรักษามะเร็งของผู้ป่วยรายนั้น เป็นสำคัญ ผู้ป่วยที่มีแผนฉายแสงหลังผ่าตัด แพทย์อาจแนะนำการใช้เนื้อเยื่อตนเอง เพราะถุงเต้านมมีความเสี่ยงต่อภาวะ Capsular contracture เพิ่มขึ้นหลังการฉายแสง (Jagsi R. et al., 2018)
หัวนมและลานนม — การสงวนและการสร้างใหม่
Inผู้ป่วยบางราย หากตำแหน่งและลักษณะของมะเร็งเหมาะสม แพทย์อาจพิจารณาเทคนิคที่ช่วยสงวนผิวหนัง หัวนม หรือลานนมเดิมไว้ได้ (Nipple-Sparing Mastectomy) เพื่อให้ผลลัพธ์ดูเป็นธรรมชาติ แต่ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกคนที่จะเหมาะสมกับวิธีนี้ การตัดสินใจต้องคำนึงถึงความปลอดภัยทางมะเร็งเป็นอันดับแรก
หากไม่สามารถสงวนหัวนมเดิมไว้ได้ ยังมีทางเลือกในการสร้างหัวนมและลานนมใหม่ เช่น
- การผ่าตัดสร้างหัวนมจากผิวหนังบริเวณเต้านมที่สร้างขึ้น (Local flap)
- การทำสีลานนมแบบ 3 มิติ (3D Areola Tattoo) เพื่อให้ดูเป็นธรรมชาติ
- การใช้ผิวหนังจากบริเวณอื่นเพื่อสร้างหัวนมในกรณีที่ผิวหนังเต้านมไม่เพียงพอ
โดยทั่วไปแพทย์มักพิจารณาการสร้างหัวนมใหม่เมื่อรูปทรงเต้านมเข้าที่และแผลหายดีแล้ว มักเป็น 3-6 เดือนหลังการสร้างเต้านมหลัก เพื่อให้ได้ตำแหน่งและผลลัพธ์ที่เหมาะสม
ทีมแพทย์สหสาขา — หัวใจของการรักษา
การสร้างเต้านมใหม่หลังการผ่าตัดมะเร็งเต้านมไม่ใช่การตัดสินใจจากมุมมองใดมุมมองหนึ่งเท่านั้น เพราะเป้าหมายหลักยังคงเป็นการรักษามะเร็งอย่างปลอดภัย ขณะเดียวกันก็ต้องคำนึงถึงผลลัพธ์ด้านรูปร่าง ความสมมาตร และคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย
การประสานงานของทีมแพทย์ คือสิ่งที่สถานพยาบาลขนาดเล็กให้ไม่ได้
การสร้างเต้านมใหม่ทันทีไม่ใช่หัตถการศัลยกรรมตกแต่งทั่วไป — เป็นการผ่าตัดร่วมระหว่างแพทย์อย่างน้อย 2 สาขาในห้องผ่าตัดเดียวกัน ที่ต้องการการประสานงานหลายมิติ ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการผ่าตัด
- การวางแผน Multidisciplinary Tumor Board ก่อนผ่าตัด
- ห้องผ่าตัดที่รองรับการผ่าตัดยาว 4-8 ชั่วโมง
- วิสัญญีแพทย์เฉพาะทางสำหรับผู้ป่วยมะเร็ง
- ห้อง ICU สำหรับกรณีที่ใช้ Microsurgery (DIEP flap)
- การติดตามการไหลเวียนเลือดของเนื้อเยื่อที่ย้ายมา 24-48 ชม.
- ทีมรังสีรักษาที่วางแผนร่วมกับศัลยแพทย์ตกแต่ง
- พยาบาลเฉพาะทางในการดูแลแผลและท่อระบาย
- การประสานกับทีมเคมีบำบัดในการกำหนดเวลาเริ่มยา
- การติดตามผู้ป่วยระยะยาว (long-term follow-up)
- ระบบฉุกเฉินสำหรับภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด
ที่ศูนย์ศัลยกรรมตกแต่งหมอปิง ผู้ป่วยจะได้รับการดูแลโดยทีมแพทย์ที่เกี่ยวข้องครบทุกสาขา ทั้งทีมศัลยกรรมมะเร็งเต้านม ทีมศัลยกรรมตกแต่ง ทีมมะเร็งวิทยา ทีมรังสีรักษา และทีมพยาบาลเฉพาะทาง เพื่อร่วมประเมินและวางแผนแนวทางที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย
การวางแผนขนาดเต้านมที่เหมาะสม
หนึ่งในความกังวลของผู้ป่วยคือ "เต้านมใหม่จะเหมือนเดิมไหม" หรือ "จะพอดีกับรูปร่างหรือไม่" ปัจจุบัน การวางแผนสร้างเต้านมใหม่สามารถใช้ข้อมูลด้านสัดส่วนและการประเมินเชิงโครงสร้างมาช่วยให้แพทย์ออกแบบผลลัพธ์ได้แม่นยำขึ้น
ทีมแพทย์จะร่วมพิจารณาปัจจัยต่อไปนี้ในการวางแผน:
- ขนาดฐานเต้านม (Base width) — กำหนดขนาดของถุงเต้านมหรือ flap ที่จะใช้
- ปริมาตรของเต้านมเดิม — เพื่อให้ใกล้เคียงสรีระ
- รูปร่างของลำตัว — สัดส่วนกับช่วงไหล่ คอ และเอว
- ความสมมาตรกับเต้านมอีกข้าง — กรณีที่ผ่าตัดข้างเดียว
- แผนการฉายแสงและเคมีบำบัด — ส่งผลต่อการเลือกขนาดเริ่มต้น
- ความต้องการของผู้ป่วย — สิ่งที่ผู้ป่วยรู้สึกว่าใช่ตัวเอง
เป้าหมายไม่ใช่การเปลี่ยนให้เป็นคนใหม่ แต่คือการช่วยให้ผู้ป่วย กลับมาเป็นตัวเองในเวอร์ชันที่มั่นใจ ปลอดภัย และพร้อมเดินต่อ โดยการวางแผนที่ละเอียดล่วงหน้าเป็นปัจจัยที่ช่วยให้ผลลัพธ์สอดคล้องกับเป้าหมายของผู้ป่วยอย่างใกล้เคียง
การระบุใช้เทคโนโลยีระบบประเมินขนาดเต้านมด้วยคอมพิวเตอร์ 3 มิติ (3D digital simulation/sizing) และขอบเขตการรักษาในกระบวนการวางแผนเต้านมใหม่ คณะแพทย์แนะนำให้ตรวจยืนยันความพร้อมของซอฟต์แวร์และการนำเข้าเทคโนโลยีเฉพาะทางในแต่ละช่วงบริการเพื่อให้ตรงกับศักยภาพงานผ่าตัดจริง
คุณภาพชีวิตและการฟื้นตัว
การผ่าตัดเต้านมออกอาจกระทบต่อภาพลักษณ์ ความมั่นใจ การแต่งตัว ความสัมพันธ์ และความรู้สึกต่อความเป็นผู้หญิงของผู้ป่วย การสร้างเต้านมใหม่ในผู้ป่วยที่เหมาะสมมีงานวิจัยทางคลินิกที่บันทึกผลในด้านคุณภาพชีวิตและสุขภาพจิตได้อย่างเป็นรูปธรรม
เครื่องมือมาตรฐานที่ใช้วัดผลด้านคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งเต้านมคือแบบสอบถาม BREAST-Q ที่พัฒนาโดย Memorial Sloan Kettering ผลการศึกษาในผู้ป่วยจำนวนมากแสดงว่า การสร้างเต้านมใหม่ในผู้ป่วยที่เหมาะสม ช่วยปรับปรุงคะแนนด้านความพึงพอใจในเต้านม ภาพลักษณ์ทางจิตใจ และความเป็นอยู่ทางเพศอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
ระยะเวลาการพักฟื้นโดยทั่วไป
หมายเหตุ: ระยะเวลาฟื้นตัวขึ้นกับวิธีการสร้างเต้านมที่ใช้ การสร้างด้วยเนื้อเยื่อตนเอง (เช่น DIEP flap) มักใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่าการใช้ถุงเต้านม
ใครเหมาะกับการสร้างเต้านมใหม่ทันที
ผู้ป่วยที่ต้องผ่าตัดเต้านมและไม่ต้องฉายแสง
กลุ่มที่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับ Immediate Reconstruction — แผนการรักษามะเร็งหลังผ่าตัดไม่กระทบเนื้อเยื่อใหม่ ผลลัพธ์มักดูเป็นธรรมชาติและเสถียร
ผู้ป่วยที่สุขภาพร่างกายพร้อมสำหรับการผ่าตัดร่วม
ผ่านการประเมินจากวิสัญญีแพทย์ สามารถรับการผ่าตัดยาว 4-8 ชั่วโมงได้ ไม่มีโรคประจำตัวที่เป็นข้อห้ามต่อการดมยาสลบ
ผู้ป่วยที่มีลักษณะโรคเหมาะสมต่อ NSM
ก้อนมะเร็งห่างจากหัวนมอย่างเหมาะสม ไม่มีการกระจายตามทางเดินน้ำนม หรือยังไม่ลุกลามถึงผิวหนัง — เหมาะกับการสงวนหัวนมและสร้างเต้านมใหม่
การฉายแสงหลังผ่าตัด: ผู้ป่วยที่มีแผนฉายแสงผนังทรวงอกหลังผ่าตัด อาจได้รับคำแนะนำให้รอ 6 เดือนหลังฉายแสงเสร็จก่อนสร้างเต้านมใหม่
ภาวะสุขภาพ: เบาหวานที่ควบคุมไม่ได้ การสูบบุหรี่หนัก โรคหัวใจ หรือภาวะที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อและแผลไม่หาย
ลักษณะของโรค: มะเร็งที่ลุกลามผิวหนัง (Inflammatory breast cancer) หรือมีการกระจายในระยะที่ต้องเน้นการรักษามะเร็งก่อน
ความเสี่ยงและข้อพิจารณา
การสร้างเต้านมใหม่ทันทีเป็นการผ่าตัดที่มีความเสี่ยงเช่นเดียวกับการผ่าตัดใหญ่ทั่วไป ทีมแพทย์จะอธิบายความเสี่ยงเป็นรายบุคคลก่อนผู้ป่วยตัดสินใจ ความเสี่ยงที่อาจพบได้ ได้แก่
ความเสี่ยงระยะสั้น (ในช่วงผ่าตัดและพักฟื้นในโรงพยาบาล)
- เลือดออก — ต้องได้รับการดูแลในห้องผ่าตัดที่มีระบบรองรับ
- การติดเชื้อ — ป้องกันด้วยการให้ยาปฏิชีวนะตามมาตรฐาน
- แผลแยก — โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่สูบบุหรี่หรือมีเบาหวานควบคุมไม่ดี
- การไหลเวียนเลือดของเนื้อเยื่อที่ย้ายมา — สำคัญมากในกรณีใช้ Microsurgery (DIEP flap) ต้องมีการติดตามใกล้ชิด 24-48 ชม.
- ภาวะแทรกซ้อนจากการดมยาสลบ
ความเสี่ยงระยะยาว
- Capsular contracture — เนื้อเยื่อรอบถุงเต้านมแข็งตัว โดยเฉพาะหลังการฉายแสง
- การเปลี่ยนถุงเต้านมในอนาคต — ถุงเต้านมไม่ใช่อุปกรณ์ที่ใช้ตลอดชีวิต
- ความรู้สึกที่บริเวณเต้านมเปลี่ยนไป — เนื่องจากเส้นประสาทบริเวณนั้นได้รับผลกระทบจากการผ่าตัด
- การปรับความสมมาตร — อาจต้องมีการผ่าตัดเล็กเพิ่มเติม
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
สร้างเต้านมใหม่ทันที จะกระทบการรักษามะเร็งหรือไม่?
หัวใจสำคัญคือการวางแผนร่วมกันของทีมแพทย์ หากผู้ป่วยได้รับการประเมินว่าเหมาะสม การสร้างเต้านมใหม่สามารถวางแผนร่วมกับการรักษามะเร็งได้ แต่ต้องพิจารณาเป็นรายบุคคล โดยเฉพาะแผนการฉายแสง เคมีบำบัด และการติดตามผลหลังผ่าตัด
งานวิจัยปัจจุบันสนับสนุนว่าการสร้างเต้านมใหม่ทันทีในผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม ไม่ได้ทำให้ผลการรักษามะเร็งแย่ลง เมื่อเทียบกับการผ่าตัดเต้านมออกอย่างเดียว
ผ่าตัดครั้งเดียวแล้วจบเลยหรือไม่?
ในผู้ป่วยบางราย การผ่าตัดครั้งแรกอาจให้ผลลัพธ์ที่ใกล้เคียงเป้าหมายมาก แต่บางรายอาจต้องมีขั้นตอนเพิ่มเติมภายหลัง เช่น การปรับความสมมาตร การเปลี่ยนถุงเต้านม การสร้างหัวนม การทำสีลานนม หรืองานตกแต่งรายละเอียด เพื่อให้ผลลัพธ์เหมาะสมยิ่งขึ้น
แพทย์จะอธิบายแผนการรักษาทั้งระยะสั้นและระยะยาวให้ผู้ป่วยทราบก่อนการตัดสินใจ เพื่อให้ผู้ป่วยมีข้อมูลครบถ้วนในการประกอบการตัดสินใจ
การสร้างเต้านมใหม่เหมาะกับทุกคนหรือไม่?
ไม่จำเป็นเสมอไป ผู้ป่วยบางรายอาจได้รับคำแนะนำให้เลื่อนการสร้างเต้านมออกไปก่อน เช่น รายที่จำเป็นต้องฉายแสงบางรูปแบบหลังผ่าตัด รายที่มีภาวะสุขภาพที่เพิ่มความเสี่ยงต่อแผลหรือการติดเชื้อ หรือรายที่ลักษณะของโรคยังไม่เหมาะกับการสร้างเต้านมทันที
ในขณะเดียวกัน ผู้ป่วยบางรายอาจเลือกไม่สร้างเต้านมใหม่ (Flat closure) ซึ่งเป็นทางเลือกที่ถูกต้องไม่แพ้กัน หากสอดคล้องกับความปลอดภัยทางการแพทย์และความต้องการของผู้ป่วย สิ่งสำคัญคือผู้ป่วยควรได้รับข้อมูลครบถ้วนก่อนตัดสินใจ
จะเลือกระหว่างถุงเต้านมกับเนื้อเยื่อตนเองอย่างไร?
การเลือกระหว่างสองวิธีขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ได้แก่ ปริมาณเนื้อเยื่อบริเวณท้องหรือหลังที่สามารถนำมาใช้ได้ คุณภาพของผิวหนังบริเวณหน้าอก แผนการฉายแสงหลังผ่าตัด สุขภาพโดยรวม ระยะเวลาผ่าตัดและการพักฟื้นที่ผู้ป่วยรับได้ และความต้องการของผู้ป่วย
โดยทั่วไป การสร้างเต้านมด้วยเนื้อเยื่อตนเองให้ผลลัพธ์ที่นุ่มและเป็นธรรมชาติ ทนต่อการฉายแสงได้ดี แต่ใช้เวลาผ่าตัดและพักฟื้นนานกว่า ส่วนการใช้ถุงเต้านมเหมาะกับผู้ป่วยที่ต้องการการผ่าตัดที่สั้นกว่า แต่ในระยะยาวอาจต้องมีการเปลี่ยนถุง
ทำไมต้องทำการสร้างเต้านมใหม่ในโรงพยาบาล?
การผ่าตัดสร้างเต้านมใหม่ทันทีเป็นการผ่าตัดที่ต้องอาศัยทีมแพทย์สหสาขา ได้แก่ ศัลยแพทย์มะเร็งเต้านม ศัลยแพทย์ตกแต่ง วิสัญญีแพทย์ มะเร็งวิทยา รังสีรักษา และพยาบาลเฉพาะทาง การประสานงานระหว่างทีมเป็นปัจจัยที่ส่งผลโดยตรงต่อความปลอดภัยและผลลัพธ์ของการรักษา
โรงพยาบาลที่ได้มาตรฐานสามารถจัดทีมเหล่านี้ให้พร้อมในการผ่าตัดเดียวกันได้ ซึ่งสถานพยาบาลขนาดเล็กไม่สามารถให้บริการในระดับเดียวกัน
ค่าใช้จ่ายและสิทธิการรักษาเป็นอย่างไร?
ค่าใช้จ่ายขึ้นกับวิธีการสร้างเต้านม (ถุงเต้านม / เนื้อเยื่อตนเอง / hybrid) ระยะเวลาผ่าตัด และความซับซ้อนของกรณี การรักษามะเร็งเต้านมในประเทศไทยอยู่ภายใต้สิทธิการรักษาหลายระบบ ทั้งประกันสังคม สิทธิข้าราชการ หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า และประกันสุขภาพเอกชน ผู้ป่วยสามารถปรึกษาทีมประสานงานผู้ป่วยของโรงพยาบาลเพื่อตรวจสอบสิทธิและค่าใช้จ่ายโดยละเอียดก่อนตัดสินใจ
สิ่งที่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนตัดสินใจ
- แผนการรักษามะเร็งของฉันคืออะไร และต้องฉายแสงหรือเคมีบำบัดหรือไม่
- ฉันเหมาะกับการสร้างเต้านมใหม่ทันทีหรือไม่ — ถ้าไม่ ทางเลือกใดบ้างที่เหมาะ
- วิธีการสร้างเต้านมแบบไหนที่เหมาะกับสภาพร่างกายของฉัน — ถุงเต้านม / เนื้อเยื่อตนเอง / Hybrid
- ทีมแพทย์ที่จะดูแลฉันประกอบด้วยใครบ้าง และจะวางแผนร่วมกันอย่างไร
- ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น และมีระบบรองรับอย่างไร
- ระยะเวลาการพักฟื้นและขั้นตอนเพิ่มเติมในอนาคตที่อาจต้องทำ
สรุป — มะเร็งเต้านมรักษาได้ และความมั่นใจก็ฟื้นคืนได้
การรักษามะเร็งเต้านมในวันนี้ไม่ได้มองเพียงการกำจัดโรคเท่านั้น แต่ยังมองไปถึงชีวิตหลังการรักษา ความมั่นใจ ภาพลักษณ์ และคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยด้วย
เพราะผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่าง "การรอดชีวิต" กับ "การกลับมาเป็นตัวเอง" สำหรับผู้ป่วยที่เหมาะสม เราสามารถวางแผนการรักษามะเร็งและการสร้างเต้านมใหม่ให้เดินไปพร้อมกันได้ ด้วยทีมแพทย์สหสาขา ที่ทำงานร่วมกันตั้งแต่ก่อนวันผ่าตัด ตลอดการผ่าตัด และในการดูแลระยะยาว
ศูนย์ศัลยกรรมตกแต่งหมอปิง พร้อมดูแลผู้ป่วยด้วยทีมมะเร็งเต้านมและทีมศัลยกรรมตกแต่ง เพื่อให้ทุกการรักษาไม่ใช่แค่การผ่านพ้นโรค แต่คือการช่วยให้ผู้ป่วยกลับไปใช้ชีวิตด้วยความมั่นใจอีกครั้ง
ปรึกษาทีมแพทย์เฉพาะทางมะเร็งเต้านมและศัลยกรรมตกแต่ง
เพื่อประเมินความเหมาะสม วางแผนการผ่าตัด และออกแบบแนวทางการสร้างเต้านมใหม่ที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย
นัดหมายปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง→เอกสารอ้างอิงทางการแพทย์ (Medical References)
- Galimberti, V., Vicini, E., Corso, G., et al. (2018). Nipple-sparing and skin-sparing mastectomy: Review of aims, oncological safety and contraindications. The Breast, 34, S82-S84. DOI: 10.1016/j.breast.2017.06.034
- de Boniface, J., Szulkin, R., Johansson, A. L. V. (2021). Survival after breast conservation vs mastectomy adjusted for comorbidity and socioeconomic status: A Swedish national 6-year follow-up of 48,986 women. JAMA Surgery, 156(7), 628-637. DOI: 10.1001/jamasurg.2021.1438
- Jagsi, R., Momoh, A. O., Qi, J., et al. (2018). Impact of radiotherapy on complications and patient-reported outcomes after breast reconstruction. Journal of the National Cancer Institute, 110(2), 157-165. DOI: 10.1093/jnci/djx148
- Toyserkani, N. M., Jørgensen, M. G., Tabatabaeifar, S., et al. (2020). Autologous versus implant-based breast reconstruction: A systematic review and meta-analysis of Breast-Q patient-reported outcomes. Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery, 73(2), 278-285. DOI: 10.1016/j.bjps.2019.09.040
- Berlin, N. L., Hamill, J. B., Qi, J., et al. (2017). Hospital variations in clinical complications and patient-reported outcomes at 2 years after immediate breast reconstruction. Annals of Surgery, 269(5), 959-965. DOI: 10.1097/SLA.0000000000002711
- NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology — Breast Cancer (2024). National Comprehensive Cancer Network. NCCN.org
- Cancer Australia. Breast Reconstruction and Flat Closure — Timing. (2024). canceraustralia.gov.au
- American Society of Plastic Surgeons. Breast Reconstruction Techniques. plasticsurgery.org